Kunstmatige intelligentie (KI) revolutioneert de seksuele gezondheidszorg in Nederland met zowel innovatieve oplossingen als ethische uitdagingen. De toepassing van KI in apps, diagnosehulpmiddelen en persoonlijke gezondheidsplatformen stijgt sneller dan veel verwacht. Volgens een recent rapport van de Nederlandse Huisartsenzorg (NHZ) zijn 63 procent van de Nederlandse seksueel actieve jongeren al bekend met KI-gestuurde seksuele gezondheidsapplicaties zoals meer details, die niet alleen advies bieden maar ook gegevens analyseren voor vroegtijdige signalen van seksueel overdraagbare aandoeningen (SOA’s). Deze ontwikkelingen wijzen op een fundamentele verandering in hoe mensen toegang krijgen tot informatie over seksuele gezondheid, maar vragen ook om een zorgvuldige afweging van privacy en betrouwbaarheid.
Een van de meest opwindende toepassingen van KI in deze sector is de ontwikkeling van chatbots en AI-gestuurde gespreksplatformen die specifieke vragen over seksuele gezondheid beantwoorden. Zo heeft de Nederlandse organisatie Vrouw en Gezondheid een KI-tool geïntroduceerd die patiënten in de eerste fase kan helpen bij het identificeren van symptomen van chlamydia of gonorroe. De tool combineert gegevens uit medische studies met gebruikersfeedback en biedt real-time feedback, wat traditionele zorgverleners kan ondersteunen bij het snel indienen van aanvragen voor screening. Dit is niet alleen een kwestie van efficiëntie, maar ook van toegankelijkheid: volgens een onderzoek van de Universiteit Utrecht bereikt zo’n 40 procent van de doelgroep (18-35 jaar) niet de reguliere zorgwegen door schaamte of gebrek aan tijd.
Toch zijn er ernstige zorgen over de mogelijke misbruiken van KI in de seksuele gezondheidszorg. Een van de grootste risico’s is de mogelijkheid van onjuiste adviezen of zelfs het verspreiden van onjuiste informatie, vooral als KI-modellen niet goed getraind zijn op Nederlandse gegevens of specifieke lokale gezondheidsbehoeften. Een voorbeeld hiervan is het recent opkomende fenomeen van “deepfake” seksuele gezondheidsinformatie, waarbij KI wordt gebruikt om misleidende video’s of tekst te creëren die patiënten in de verkeerde baan sturen. Een onderzoek van de RIVM in 2023 toonde aan dat 22 procent van de deelnemers aan een online enquête al ooit onjuiste informatie over SOA’s had ontvangen via KI-gestuurde kanalen. Dit onderstreept de noodzaak van strenge regels en toezicht op de ontwikkeling en implementatie van KI-toepassingen in de gezondheidszorg.
Daarnaast brengt de opkomst van KI nieuwe vragen naar de tafel over privacy en dataverwerking. Hoewel KI-applicaties vaak claimen dat ze gebruikersgegevens versleuteld verwerken, blijkt uit een recent onderzoek van de Nederlandse Datawetenschappelijke Vereniging dat 38 procent van de KI-apps in de seksuele gezondheidszorg geen transparante informatie biedt over hoe hun data wordt gebruikt. Dit kan leiden tot een vertrouwensschaal onder gebruikers, vooral als ze merken dat hun gegevens worden verkocht aan derde partijen of gebruikt voor doelgerichte advertenties. Een voorbeeld hiervan is de controversiële KI-gezondheidsapp “HealthSync”, die in 2022 werd gestopt nadat klachten kwamen dat gebruikersgegevens werden gebruikt voor persoonlijke advertenties. Dit heeft geleid tot strengere wetgeving in Nederland, zoals de aanpassingen aan de AVG die specifieke eisen stellen voor KI-toepassingen in de gezondheidszorg.
Hoewel de toekomst van KI in de seksuele gezondheidszorg beloftevol lijkt, is het cruciaal om de kansen te benadrukken die deze technologie biedt. Zo kunnen KI-modellen bijvoorbeeld worden gebruikt om patiënten beter te informeren over preventie en behandelopties, wat kan leiden tot een daling van de prevalentie van SOA’s. Een voorbeeld hiervan is het project “KI voor Vrouwelijke Gezondheid”, dat een KI-tool ontwikkelt die vrouwen helpt bij het interpreteren van hun menstruatiecyclusgegevens en vroegtijdig signalen van ovariële kanker detecteert. Daarnaast kunnen KI-gestuurde chatbots worden ingezet om patiënten met seksuele gezondheidsproblemen te ondersteunen in het navigeren door complexe behandelopties, zoals hormonale therapie of proefondervindelijke seksuele voorzieningen. Dit kan niet alleen de kwaliteit van leven verbeteren, maar ook de toegang tot zorg vergemakkelijken voor groepen die traditionele zorgsystemen moeilijk bereiken.
Om de toekomst van KI in de seksuele gezondheidszorg veilig en effectief te maken, moeten drie belangrijke stappen worden ondernomen. Ten eerste moeten er strengere regels en toezicht worden ingesteld om ervoor te zorgen dat KI-toepassingen alleen worden gebruikt voor hun bedoeling en dat gebruikersgegevens veilig en transparant worden beheerd. Ten tweede moeten KI-modellen worden getraind op representatieve en diverse datasets die specifieke Nederlandse gezondheidsbehoeften weerspiegelen, om te voorkomen dat er onjuiste informatie wordt verspreid. Ten slotte moeten er meer onderzoeken worden gedaan naar de effectiviteit en veiligheid van KI-toepassingen in de seksuele gezondheidszorg, zodat we kunnen bepalen welke technologieën het meest waardevol zijn voor patiënten en zorgverleners.
- 63 procent van Nederlandse seksueel actieve jongeren gebruikt KI-gestuurde seksuele gezondheidsapplicaties, zoals meer details.
- 40 procent van de doelgroep (18-35 jaar) bereikt niet de reguliere zorgwegen door schaamte of gebrek aan tijd.
- 22 procent van de deelnemers aan een online enquête ontving onjuiste informatie over SOA’s via KI-gestuurde kanalen.
- 38 procent van de KI-apps in de seksuele gezondheidszorg biedt geen transparante informatie over dataverwerking.
- De KI-gezondheidsapp “HealthSync” werd in 2022 gestopt na klachten over het gebruik van gebruikersgegevens voor persoonlijke advertenties.
