मध्य पूर्व संकट: युद्ध अधिक तीव्र, राजनैतिक प्रयत्नांना वेग

मध्य पूर्व संकट: युद्ध अधिक तीव्र, राजनैतिक प्रयत्नांना वेग

प्रतिनिधी: युवाप्रगती न्यूज डेस्क दिनांक: २९ मार्च २०२६

नवी मुंबई – इस्रायल, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष या आठवड्यात एका अत्यंत धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. २८ फेब्रुवारी रोजी सुरू झालेल्या या युद्धाला आता एक महिना पूर्ण होत असताना, संपूर्ण मध्य पूर्व भागात तणावाचे वातावरण असून लष्करी कारवाया थांबण्याचे नाव घेत नाहीत.

युद्धातील ताज्या घडामोडी

• अमेरिकन सैन्याची तैनाती: अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (CENTCOM) आज पुष्टी केली आहे की, सुमारे ३,५०० अतिरिक्त मरीन सैनिक ‘आयएनएस त्रिपोली’ या युद्धनौकेद्वारे मध्य पूर्वेत दाखल झाले आहेत. अमेरिकेने इस्रायलच्या सोबतीने ‘ऑपरेशन रोअरिंग लायन’ (Operation Roaring Lion) अंतर्गत आपली सुरक्षा व्यवस्था कडक केली आहे.

• इस्रायलचे हवाई हल्ले: गेल्या २४ तासांत इस्रायली सैन्याने इराण आणि लेबनॉनमधील २५० हून अधिक ठिकाणांवर हल्ले केले आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने इराणची राजधानी तेहरानमधील बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र निर्मिती केंद्रे आणि हवाई संरक्षण यंत्रणांना लक्ष्य करण्यात आले आहे.

• हौथी बंडखोरांचा सहभाग: येमेनच्या इराण-समर्थित हौथी बंडखोरांनी शनिवारी दक्षिण इस्रायलवर थेट बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे डागली आहेत. यामुळे युद्धाची व्याप्ती वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

• आर्थिक परिणाम: इराणने ‘होर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) शत्रू जहाजांसाठी बंद केल्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. आशियातील अनेक देशांमध्ये इंधन टंचाई भासू लागली आहे.

मानवी हानी आणि नुकसान

या युद्धात आतापर्यंत दोन्ही बाजूंचे मिळून ५,००० हून अधिक लोक मारले गेल्याचा अंदाज आहे. इराणमधील ६०० हून अधिक शैक्षणिक संस्थांचे नुकसान झाले आहे, तर इस्रायलच्या सीमावर्ती भागातील नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले आहे.

इस्लामाबाद शिखर परिषद: शांततेची आशा?

युद्धाच्या धगधगत्या ज्वालांमध्ये शांततेचा एक किरणही दिसत आहे.

• चतुष्कोणीय परिषद: पाकिस्तान सध्या सौदी अरेबिया, इजिप्त आणि तुर्कीच्या परराष्ट्रमंत्र्यांसोबत एक उच्चस्तरीय बैठक आयोजित करत आहे. यामध्ये ट्रम्प प्रशासनाने मांडलेल्या १५-मुद्द्यांच्या शांतता योजनेवर चर्चा केली जात आहे.

• शांतता प्रस्ताव: या प्रस्तावानुसार, इराणने आपला अणू कार्यक्रम थांबवल्यास आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू केल्यास त्यांच्यावरील आर्थिक निर्बंध उठवण्याचे आश्वासन देण्यात आले आहे. मात्र, इराणने अद्याप यावर आपली स्पष्ट भूमिका मांडलेली नाही.

पुढील दिशा

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी हे युद्ध “काही आठवड्यांत” संपवण्याचे संकेत दिले असले, तरी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी जोपर्यंत इराणचा धोका पूर्णपणे संपत नाही, तोपर्यंत हल्ले सुरूच राहतील असे स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे येणारा काळ संपूर्ण जगासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.